Nhật Bản nổi tiếng với văn hóa làm việc nghiêm túc, nhưng năng suất lao động tính theo mỗi giờ làm việc vẫn thấp so với nhiều nền kinh tế phát triển. Theo báo cáo mới nhất của Japan Productivity Center, năng suất theo giờ của Nhật năm 2024 đạt 60,1 USD, xếp thứ 28 trong 38 nước OECD và tiếp tục đứng thấp nhất trong nhóm G7.
Tóm tắt nhanh: Bài JPOONLINE gốc đăng năm 2019 sử dụng dữ liệu năm 2017, khi Nhật đứng thứ 20/36 OECD. Đến dữ liệu mới nhất, thứ hạng đã giảm xuống 28/38. Nguyên nhân không đơn giản là “người Nhật làm việc chậm”, mà liên quan đến cơ cấu doanh nghiệp, ngành dịch vụ, đầu tư số, AI, đào tạo nhân lực và khả năng phân bổ nguồn lực trong nền kinh tế.
1. Bản tin gốc: Nhật Bản từng xếp thứ 20/36 OECD về năng suất lao động
Bản tin tiếng Nhật có tiêu đề:
日本の「労働生産性」は7つの先進国の中で最も低い
Dịch tự nhiên:
“Năng suất lao động của Nhật Bản thấp nhất trong nhóm 7 nước phát triển G7.”
Bản tin dựa trên báo cáo 労働生産性の国際比較2018 của Japan Productivity Center, sử dụng dữ liệu năm 2017.
Khi đó, năng suất lao động theo giờ của Nhật là:
47.5ドル – 4.733円／1時間
và xếp:
OECD加盟36カ国中20位
tức thứ 20 trong 36 quốc gia OECD.
Japan Productivity Center giải thích rằng từ khi có dữ liệu so sánh năm 1970, Nhật Bản liên tục đứng cuối trong nhóm G7 về chỉ tiêu năng suất theo giờ.
Một nguyên nhân được nêu trong bản tin là Nhật có nhiều cửa hàng nhỏ, nhà hàng, khách sạn và doanh nghiệp dịch vụ, trong khi việc ứng dụng công nghệ thông tin chưa đủ mạnh.
Bản tin khi đó kết thúc bằng lời kêu gọi:
AIやロボットをうまく使ってほしい。
Dịch: “Chúng tôi mong các doanh nghiệp sử dụng AI và robot một cách hiệu quả hơn”.
✈️ Vietnam Airlines – Khám Phá Những Hành Trình Mới! 🌏 Đặt vé máy bay nội địa và quốc tế thuận tiện! 👉 Săn giá vé hấp dẫn – Đặt chuyến bay ngay!
2. Cập nhật 2026: Nhật Bản hiện đứng thứ 28/38 OECD
Báo cáo quốc tế mới nhất của Japan Productivity Center được công bố cuối năm 2025 và sử dụng dữ liệu năm 2024.
| Chỉ tiêu | Dữ liệu mới nhất |
|---|---|
| Năng suất theo giờ | 60,1 USD / 5.720 yên |
| Thứ hạng OECD | 28/38 |
| Năng suất trên mỗi lao động | 98.344 USD / khoảng 9,35 triệu yên |
| Thứ hạng theo mỗi lao động | 29/38 |
| Vị trí trong G7 | Thấp nhất |
Điều này cho thấy năng suất danh nghĩa của Nhật đã tăng so với con số 47,5 USD trong báo cáo cũ, nhưng các nước khác cũng tăng và tốc độ cải thiện của Nhật chưa đủ để nâng thứ hạng.
OECD cũng đánh giá năng suất lao động theo giờ của Nhật hiện thấp hơn mức trung bình OECD. Tốc độ tăng năng suất theo giờ trung bình giảm từ khoảng 1,2% trong giai đoạn 2000–2008 xuống chỉ khoảng 0,3% trong giai đoạn 2019–2024.
Đây là vấn đề đặc biệt quan trọng trong bối cảnh dân số trong độ tuổi lao động của Nhật tiếp tục giảm.
Người học muốn hiểu thêm tình hình kinh tế hiện nay có thể đọc bài BOJ, lãi suất và lạm phát Nhật Bản để thấy mối liên hệ giữa năng suất, tiền lương, giá cả và chính sách kinh tế.
🎢 Vé Tokyo Disneyland & DisneySea – Nhật Bản 🇯🇵 Khám phá thế giới Disney kỳ diệu với vé vui chơi 1 ngày! ✨ 👉 Săn vé ưu đãi – Đặt ngay để trải nghiệm!
3. Vì sao năng suất lao động Nhật Bản vẫn thấp?
Năng suất thấp không có nghĩa người Nhật “không chăm chỉ”.
労働生産性 đo lượng giá trị kinh tế tạo ra trên mỗi giờ lao động hoặc mỗi người lao động.
Một người có thể làm việc rất lâu nhưng nếu quy trình thủ công, phần mềm cũ, họp hành nhiều hoặc công việc tạo ra giá trị gia tăng thấp thì năng suất vẫn không cao.
Thứ nhất: ngành dịch vụ có nhiều doanh nghiệp nhỏ.
Nhật Bản có rất nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ trong bán lẻ, nhà hàng, khách sạn và dịch vụ địa phương. Những doanh nghiệp này thường có ít vốn để đầu tư mạnh vào công nghệ và tự động hóa.
Thứ hai: chuyển đổi số chưa đồng đều.
Nhiều doanh nghiệp lớn đã sử dụng cloud, AI và tự động hóa, nhưng việc ứng dụng công nghệ tiên tiến tại các doanh nghiệp nhỏ vẫn chậm.
Thứ ba: đầu tư không phải lúc nào cũng tạo ra năng suất tương xứng.
OECD chỉ ra rằng Nhật Bản đầu tư đáng kể vào R&D và phần mềm, nhưng hiệu quả chuyển những khoản đầu tư vô hình này thành năng suất vẫn thấp hơn một số nền kinh tế khác.
Thứ tư: nguồn lực khó dịch chuyển sang doanh nghiệp hiệu quả hơn.
Những doanh nghiệp có năng suất thấp có xu hướng tồn tại lâu, trong khi các công ty mới có năng suất cao lại gặp khó khi mở rộng nhanh.
Thứ năm: dân số lao động giảm.
Khi lực lượng lao động nhỏ đi, Nhật Bản không thể chỉ dựa vào việc tăng số người làm việc. Mỗi lao động cần tạo ra nhiều giá trị hơn.
Vấn đề thiếu lao động cũng liên quan trực tiếp đến việc Nhật Bản mở rộng tiếp nhận lao động nước ngoài. JPOONLINE từng giới thiệu các dịch vụ hỗ trợ người nước ngoài làm việc tại Nhật Bản.
4. AI, robot và cải cách lao động có giúp Nhật tăng năng suất?
Câu nói trong bản tin năm 2019 về AI và robot hiện còn có ý nghĩa lớn hơn trước.
OECD năm 2026 cho rằng việc tăng ứng dụng các công nghệ số tiên tiến, bao gồm AI, là một trong những yếu tố quan trọng để Nhật Bản khai thác phần năng suất còn chưa được sử dụng.
Ví dụ, AI có thể hỗ trợ:
- tự động xử lý tài liệu và dữ liệu;
- giảm các thao tác hành chính lặp lại;
- dự báo nhu cầu sản xuất;
- tối ưu logistics;
- hỗ trợ chăm sóc khách hàng;
- giảm thiếu nhân lực trong một số ngành.
Nhưng AI không tự động làm năng suất tăng nếu doanh nghiệp chỉ cài công cụ mới mà không thay đổi quy trình làm việc.
OECD nhấn mạnh rằng Nhật Bản cũng cần đầu tư vào:
人材育成 – phát triển nhân lực, リスキリング – reskilling, 組織改革 – cải tổ tổ chức.
Nói cách khác:
新しい技術 + 新しい働き方
công nghệ mới phải đi cùng cách làm việc mới.
Thị trường lao động Nhật cũng đang tìm cách sử dụng nhiều nhóm nhân lực hơn. Một ví dụ thú vị trên JPOONLINE là bài người cao tuổi mắc chứng sa sút trí tuệ làm việc tại nhà hàng, phản ánh những thử nghiệm nhằm mở rộng sự tham gia vào xã hội và lao động.
5. 15 từ vựng và 5 cấu trúc tiếng Nhật đáng học
| Tiếng Nhật | Cách đọc | Nghĩa |
|---|---|---|
| 労働 | ろうどう | Lao động |
| 生産性 | せいさんせい | Năng suất |
| 労働生産性 | ろうどうせいさんせい | Năng suất lao động |
| 先進国 | せんしんこく | Nước phát triển |
| 最も低い | もっともひくい | Thấp nhất |
| 比較 | ひかく | So sánh |
| 計算 | けいさん | Tính toán |
| 付加価値 | ふかかち | Giá trị gia tăng |
| 給料 | きゅうりょう | Tiền lương |
| 人手不足 | ひとでぶそく | Thiếu lao động |
| 人工知能 | じんこうちのう | Trí tuệ nhân tạo |
| 効率 | こうりつ | Hiệu quả |
| 投資 | とうし | Đầu tư |
| 人材育成 | じんざいいくせい | Phát triển nhân lực |
| 改善 | かいぜん | Cải thiện |
① ～の中で最も～ – nhất trong số
日本はG7の中で労働生産性が最も低い。
Nhật Bản có năng suất lao động thấp nhất trong G7.
② ～と比べると – nếu so với
アメリカと比べると、日本の時間当たり労働生産性は低い水準です。
So với Mỹ, năng suất theo giờ của Nhật ở mức thấp hơn.
Có thể học thêm cách so sánh tại mẫu ～より trên JPOONLINE.
③ ～と考えている – cho rằng
ITの活用が少ないことが原因だと考えています。
Người ta cho rằng việc ứng dụng IT còn ít là một nguyên nhân.
④ ～てほしい – mong muốn ai làm gì
AIやロボットをうまく使ってほしいです。
Chúng tôi mong doanh nghiệp sử dụng tốt AI và robot.
Xem thêm ngữ pháp ～てほしい trên JPOONLINE.
⑤ ～ば – nếu
生産性が上がれば、賃金を上げやすくなります。
Nếu năng suất tăng, việc tăng tiền lương sẽ trở nên dễ dàng hơn.
6. Đọc hiểu nhanh: Năng suất Nhật Bản thực sự có nghĩa là gì?
質問1: 2017年、日本の時間当たり労働生産性はOECDで何位でしたか。
答え: 36カ国中20位でした。
Dịch: Năm 2017 Nhật đứng thứ mấy? – Thứ 20 trong 36 nước OECD.
質問2: 2024年の順位は何位ですか。
答え: 38カ国中28位です。
Dịch: Thứ hạng năm 2024 là bao nhiêu? – 28/38.
質問3: なぜ日本では生産性向上が重要ですか。
答え: 働く世代の人口が減っているためです。
Dịch: Vì sao tăng năng suất quan trọng với Nhật? – Vì dân số trong độ tuổi lao động đang giảm.
Năng suất lao động có phải là làm việc nhiều giờ hơn không?
Không. Năng suất theo giờ đo giá trị tạo ra trong mỗi giờ làm việc. Làm việc lâu hơn nhưng không tạo thêm nhiều giá trị có thể khiến năng suất theo giờ thấp.
Nhật Bản hiện có còn thấp nhất G7 không?
Có. Báo cáo mới nhất của Japan Productivity Center sử dụng dữ liệu 2024 cho thấy Nhật tiếp tục đứng thấp nhất trong G7.
AI có thể giải quyết toàn bộ vấn đề không?
Không. AI chỉ là một công cụ. Năng suất còn phụ thuộc vào quản trị, đào tạo nhân lực, đầu tư, cạnh tranh, quy mô doanh nghiệp và cách tổ chức công việc.
Năng suất cao có làm tiền lương tăng không?
Về dài hạn, tăng năng suất giúp doanh nghiệp có cơ sở tạo ra nhiều giá trị hơn và hỗ trợ tăng lương. Tuy nhiên, tiền lương còn chịu ảnh hưởng của thị trường lao động, lạm phát, lợi nhuận doanh nghiệp và cách phân phối thu nhập.
Điểm cần nhớ: Vấn đề của Nhật Bản không phải là người lao động “không chăm chỉ”. Thách thức nằm ở việc mỗi giờ lao động tạo ra bao nhiêu giá trị. Trong bối cảnh dân số giảm, AI, chuyển đổi số, đào tạo lại nhân lực và cải cách doanh nghiệp sẽ ngày càng quan trọng.
