Nhật Bản thông qua luật tiếp nhận lao động nước ngoài: Khởi đầu của visa kỹ năng đặc định

Ngày 8/12/2018, Quốc hội Nhật Bản thông qua luật sửa đổi về quản lý xuất nhập cảnh nhằm mở rộng cơ hội làm việc cho người nước ngoài. Chính sách tạo ra hai tư cách lưu trú mới, 特定技能1号 và 特定技能2号, có hiệu lực từ tháng 4/2019. Đây là một dấu mốc quan trọng trong chính sách lao động Nhật Bản, đặc biệt đối với người Việt Nam muốn tìm hiểu về việc làm và học tiếng Nhật.

1. Tóm tắt nhanh bản tin Nhật Bản tiếp nhận lao động nước ngoài

• Sự kiện: Nhật Bản thông qua luật sửa đổi nhằm tăng cường tiếp nhận lao động nước ngoài.
• Ngày thông qua: 08/12/2018.
• Ngày có hiệu lực: 01/04/2019.
• Đạo luật: Sửa đổi Luật Quản lý xuất nhập cảnh và công nhận người tị nạn.
• Tên tiếng Nhật: 出入国管理及び難民認定法の改正.
• Mục tiêu: Giải quyết tình trạng thiếu hụt nhân lực trong nhiều lĩnh vực kinh tế.
• Tư cách lưu trú mới: 特定技能1号 và 特定技能2号.
• Số lĩnh vực ban đầu: 14 lĩnh vực khi chế độ bắt đầu áp dụng năm 2019.
• Kế hoạch lịch sử: Tiếp nhận thêm tối đa khoảng 345.000 lao động thuộc chương trình mới trong 5 năm đầu.
• Cập nhật 2026: Chế độ 特定技能 đã mở rộng. Hệ thống 育成就労 dự kiến bắt đầu từ ngày 01/04/2027.

Chủ đề tiếng Nhật của bản tin cũ: 日本で働く外国人を増やすための法律ができた.

2. Nội dung tiếng Việt: Nhật Bản mở rộng tiếp nhận lao động nước ngoài

Phần này là bản diễn giải tiếng Việt của sự kiện lịch sử từ tài liệu chính thức, không phải bản dịch nguyên văn toàn bộ NHK vì chưa truy xuất được toàn văn bài cũ.

Quốc hội Nhật Bản thông qua luật mới nhằm tăng số lao động nước ngoài

Ngày 8/12/2018, Quốc hội Nhật Bản đã thông qua luật sửa đổi về quản lý xuất nhập cảnh. Luật này nhằm tạo điều kiện để nhiều người nước ngoài có thể đến Nhật Bản làm việc trong những ngành nghề đang thiếu lao động.

Nhật Bản đang phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt nhân lực do dân số già hóa và số người trong độ tuổi lao động giảm. Các ngành như điều dưỡng, xây dựng, nông nghiệp, sản xuất thực phẩm và dịch vụ ăn uống đặc biệt cần thêm nhân viên.

Để giải quyết tình trạng trên, Chính phủ Nhật Bản quyết định thiết lập hai tư cách lưu trú mới dành cho người nước ngoài có kỹ năng phù hợp.

Hai tư cách lưu trú 特定技能1号 và 特定技能2号

Chế độ mới được gọi là 特定技能 (とくていぎのう), có nghĩa là kỹ năng đặc định.

Đối với 特定技能1号, người nước ngoài có kiến thức hoặc kinh nghiệm cần thiết trong lĩnh vực được chấp nhận có thể làm việc tại Nhật Bản nếu đáp ứng các điều kiện về kỹ năng và năng lực tiếng Nhật.

Thời gian lưu trú thuộc tư cách này có giới hạn tổng cộng 5 năm. Về nguyên tắc, người có 特定技能1号 không được bảo lãnh vợ, chồng hoặc con sang Nhật theo diện gia đình phụ thuộc.

Trong khi đó, 特定技能2号 dành cho người có kỹ năng thành thạo ở mức cao hơn. Tư cách này cho phép gia hạn thời gian lưu trú mà không có giới hạn tổng thời gian như số 1. Người lao động có thể đưa vợ hoặc chồng và con sang Nhật nếu đáp ứng các điều kiện pháp luật.

Hai tư cách lưu trú đã góp phần mở rộng con đường làm việc chính thức cho lao động nước ngoài trong những lĩnh vực Nhật Bản cần thêm nhân lực.

Chính sách bắt đầu từ tháng 4/2019

Luật sửa đổi được thông qua vào tháng 12/2018 và bắt đầu có hiệu lực ngày 1/4/2019.

Trong giai đoạn đầu, Chính phủ Nhật Bản đặt kế hoạch tiếp nhận thêm tối đa khoảng 345.000 lao động nước ngoài theo chế độ mới trong vòng 5 năm. Đây là mục tiêu dự kiến tại thời điểm xây dựng chính sách, không phải số người thực tế đã được tiếp nhận.

Những người muốn tham gia chương trình phải đáp ứng các yêu cầu áp dụng cho từng tư cách lưu trú và từng lĩnh vực. Riêng một số trường hợp đã hoàn thành chương trình thực tập kỹ năng phù hợp có thể được miễn một số bài thi khi chuyển sang 特定技能1号.

Các doanh nghiệp tiếp nhận cũng có trách nhiệm thực hiện hợp đồng lao động đúng quy định và hỗ trợ người lao động trong những nội dung cần thiết.

Vì sao Nhật Bản cần thêm lao động nước ngoài?

Nhật Bản là quốc gia có tỷ lệ người cao tuổi cao, trong khi lực lượng lao động đang chịu áp lực suy giảm. Nhiều doanh nghiệp, đặc biệt trong các lĩnh vực sản xuất và dịch vụ, gặp khó khăn khi tuyển dụng nhân sự.

Việc tiếp nhận lao động nước ngoài được xem là một trong những giải pháp hỗ trợ duy trì hoạt động kinh tế và đáp ứng nhu cầu nhân lực.

Tuy nhiên, chính sách cũng đặt ra những vấn đề cần giải quyết như điều kiện làm việc, mức lương, khả năng học tiếng Nhật, hỗ trợ đời sống và bảo vệ quyền lợi người lao động.

Vì vậy, việc mở rộng tiếp nhận cần đi cùng các biện pháp quản lý, bảo vệ người lao động và thúc đẩy sự hòa nhập vào xã hội Nhật Bản.

Cập nhật đến tháng 11/2026: Nhật Bản chuẩn bị áp dụng chế độ 育成就労

Kể từ năm 2019, chế độ 特定技能 đã tiếp tục được mở rộng về lĩnh vực tiếp nhận và quy định thực hiện. Theo thông tin chính thức hiện hành, 特定技能1号 bao gồm 19 lĩnh vực.

Đáng chú ý, ngày 21/6/2024, Nhật Bản công bố luật sửa đổi tạo cơ sở cho chế độ 育成就労 (いくせいしゅうろう), nghĩa là đào tạo và làm việc.

Hệ thống này dự kiến bắt đầu từ ngày 1/4/2027, thay thế dần chế độ thực tập kỹ năng 技能実習 thông qua các quy định chuyển tiếp.

Mục đích của 育成就労 là đào tạo và bảo đảm nguồn nhân lực cho các lĩnh vực thiếu lao động. Trong mô hình mới, người lao động sẽ được đào tạo kỹ năng và có lộ trình hướng tới trình độ 特定技能1号 theo điều kiện của chương trình.

Như vậy, luật sửa đổi năm 2018 là một bước quan trọng trong quá trình phát triển chính sách tiếp nhận lao động nước ngoài của Nhật Bản, còn chế độ 育成就労 năm 2027 là một bước cải cách tiếp theo.

Lưu ý: Thông tin về năm 2018–2019 được trình bày như sự kiện lịch sử. Những quy định được nêu cho năm 2026 và kế hoạch năm 2027 là thông tin cập nhật riêng, không thuộc nội dung bản tin gốc.

3. Từ vựng tiếng Nhật quan trọng về lao động và luật xuất nhập cảnh

Người học JLPT N3–N2 có thể sử dụng bản tin này để ghi nhớ những từ thường gặp trong tin tức về chính sách, doanh nghiệp và việc làm tại Nhật Bản.

Phân biệt 働く・勤務する・就労する

働く（はたらく）: Làm việc, từ phổ biến trong giao tiếp hằng ngày.

勤務する（きんむする）: Làm việc tại một cơ quan, doanh nghiệp hoặc địa điểm cụ thể.

就労する（しゅうろうする）: Tham gia hoạt động lao động có việc làm, thường dùng trong văn bản hành chính và pháp luật.

Ví dụ: 外国人が日本で働くためには、就労が認められる在留資格などが必要です。

Dịch: Để làm việc tại Nhật Bản, người nước ngoài cần có tư cách lưu trú hoặc sự cho phép phù hợp đối với hoạt động lao động.

Phân biệt 特定技能・技能実習・育成就労

特定技能: Chế độ tư cách lưu trú hướng tới tiếp nhận người nước ngoài có kỹ năng đáp ứng nhu cầu nhân lực của doanh nghiệp.

技能実習: Chế độ thực tập kỹ năng, vốn được xây dựng với mục tiêu chuyển giao kỹ năng thông qua thực tập.

育成就労: Chế độ đào tạo và làm việc dự kiến áp dụng từ năm 2027, có mục tiêu đào tạo và bảo đảm nguồn nhân lực trong các lĩnh vực thiếu lao động.

Ba khái niệm liên quan đến chính sách lao động nước ngoài tại Nhật Bản nhưng có mục đích và điều kiện pháp lý khác nhau.

Những cụm từ cần ghi nhớ

• 日本で働く – Làm việc tại Nhật Bản.
• 外国人を増やす – Tăng số người nước ngoài.
• 法律を作る – Xây dựng một đạo luật.
• 法律を改正する – Sửa đổi luật.
• 人手が足りない – Thiếu người làm việc.
• 外国人労働者を受け入れる – Tiếp nhận lao động nước ngoài.
• 在留資格を取得する – Xin được tư cách lưu trú.
• 試験に合格する – Thi đỗ.
• 日本語能力を身につける – Trang bị năng lực tiếng Nhật.
• 労働条件を改善する – Cải thiện điều kiện lao động.
• 新しい制度を導入する – Triển khai chế độ mới.

4. Phân tích ngữ pháp tiếng Nhật theo chủ đề bản tin

Do chưa truy xuất được toàn văn gốc, các câu trong mục này là ví dụ tiếng Nhật được biên soạn theo chủ đề và nội dung luật, không phải câu trích nguyên văn NHK.

Ngữ pháp 1: ～ために – Để, nhằm mục đích

Ví dụ: 日本で働く外国人を増やすために、新しい法律が作られました。

Dịch: Một đạo luật mới đã được xây dựng nhằm tăng số người nước ngoài làm việc tại Nhật Bản.

Cấu trúc: Động từ thể từ điển + ために.

Giải thích: ～ために diễn tả mục đích của hành động, thường gặp trong tin tức về chính sách và các biện pháp của chính phủ.

Ngữ pháp 2: ～ことができる – Có thể làm gì

Ví dụ: 条件を満たせば、外国人も日本で働くことができます。

Dịch: Nếu đáp ứng điều kiện, người nước ngoài cũng có thể làm việc tại Nhật Bản.

Cấu trúc: Động từ thể từ điển + ことができる.

Giải thích: Diễn tả khả năng hoặc việc được phép thực hiện một hành động tùy ngữ cảnh.

Ngữ pháp 3: ～ようになる – Trở nên có thể, bắt đầu

Ví dụ: 新しい制度によって、外国人が多くの分野で働けるようになりました。

Dịch: Nhờ chế độ mới, người nước ngoài đã có thể làm việc trong nhiều lĩnh vực hơn.

Cấu trúc: Động từ thể khả năng + ようになる.

Giải thích: Diễn tả sự thay đổi từ trạng thái trước đây sang trạng thái mới, đặc biệt hữu ích khi nói về thay đổi chính sách.

Ngữ pháp 4: ～によって – Nhờ, do, tùy theo

Ví dụ: 法律の改正によって、外国人の受け入れ制度が変わりました。

Dịch: Nhờ việc sửa đổi luật, hệ thống tiếp nhận người nước ngoài đã thay đổi.

Cấu trúc: Danh từ + によって.

Giải thích: Trong câu này, によって chỉ nguyên nhân hoặc tác nhân gây ra thay đổi. Ở ngữ cảnh khác, cấu trúc cũng có thể mang nghĩa tùy theo.

Ngữ pháp 5: ～なければならない – Phải, bắt buộc

Ví dụ: 外国人労働者を受け入れる企業は、法律を守らなければなりません。

Dịch: Doanh nghiệp tiếp nhận lao động nước ngoài phải tuân thủ pháp luật.

Cấu trúc: Động từ thể ない bỏ い + ければならない.

Giải thích: Biểu thị nghĩa vụ hoặc yêu cầu bắt buộc.

Ngữ pháp 6: ～に向けて – Hướng tới

Ví dụ: 2027年の新制度の開始に向けて、準備が進められています。

Dịch: Công tác chuẩn bị đang được tiến hành hướng tới việc triển khai chế độ mới vào năm 2027.

Cấu trúc: Danh từ + に向けて.

Giải thích: Diễn tả các hoạt động đang được triển khai nhằm đạt tới một mốc thời gian hoặc mục tiêu trong tương lai.

5. Luyện đọc hiểu tiếng Nhật và câu hỏi thường gặp

Câu hỏi đọc hiểu 1

質問： 日本の国会はいつ外国人労働者の受け入れに関する法律の改正を成立させましたか。

答え： 2018年12月8日です。

Dịch: Quốc hội Nhật Bản thông qua sửa đổi luật liên quan đến tiếp nhận lao động nước ngoài khi nào? – Ngày 8/12/2018.

Câu hỏi đọc hiểu 2

質問： 新しい在留資格は何と呼ばれますか。

答え： 特定技能1号と特定技能2号です。

Dịch: Hai tư cách lưu trú mới được gọi là gì? – Kỹ năng đặc định số 1 và số 2.

Câu hỏi đọc hiểu 3

質問： なぜ日本は外国人労働者の受け入れを増やそうとしましたか。

答え： 人手不足を解消するためです。

Dịch: Vì sao Nhật Bản muốn tăng tiếp nhận lao động nước ngoài? – Để giải quyết tình trạng thiếu nhân lực.

Câu hỏi đọc hiểu 4

質問： 特定技能制度はいつ始まりましたか。

答え： 2019年4月1日です。

Dịch: Chế độ kỹ năng đặc định bắt đầu từ khi nào? – Ngày 1/4/2019.

Câu hỏi đọc hiểu 5

質問： 育成就労制度はいつ始まる予定ですか。

答え： 2027年4月1日から始まる予定です。

Dịch: Chế độ đào tạo và làm việc dự kiến bắt đầu khi nào? – Ngày 1/4/2027.

FAQ: Luật tiếp nhận lao động nước ngoài của Nhật Bản là luật gì?

Đây là luật sửa đổi về quản lý xuất nhập cảnh được Quốc hội Nhật Bản thông qua tháng 12/2018. Một nội dung nổi bật là thành lập hai tư cách lưu trú 特定技能1号 và 特定技能2号, bắt đầu triển khai tháng 4/2019.

FAQ: Visa kỹ năng đặc định Nhật Bản có từ năm nào?

Chế độ kỹ năng đặc định bắt đầu có hiệu lực ngày 1/4/2019. Đây là một tư cách lưu trú phục vụ hoạt động lao động trong những lĩnh vực được quy định, không phải loại thị thực áp dụng cho mọi ngành nghề.

FAQ: Kỹ năng đặc định số 1 và số 2 khác nhau thế nào?

特定技能1号 có tổng thời gian lưu trú tối đa 5 năm theo chế độ này và về nguyên tắc không cho phép đưa gia đình sang theo diện phụ thuộc. 特定技能2号 yêu cầu kỹ năng cao hơn, cho phép gia hạn lưu trú không giới hạn tổng thời gian và có cơ chế bảo lãnh vợ/chồng, con nếu đủ điều kiện.

FAQ: Muốn làm việc tại Nhật Bản theo diện kỹ năng đặc định cần JLPT N4 không?

Đối với nhiều lĩnh vực 特定技能1号, người đăng ký thường phải đạt JLPT N4 hoặc vượt qua kỳ thi tiếng Nhật JFT-Basic, đồng thời đáp ứng yêu cầu kỹ năng nghề. Tuy nhiên, có những lĩnh vực có điều kiện tiếng Nhật riêng hoặc quy định miễn thi theo quá trình đào tạo đã hoàn thành.

FAQ: Chế độ 育成就労 có thay thế 特定技能 không?

Không. 育成就労 được thiết kế để thay thế dần chế độ thực tập kỹ năng 技能実習, không phải thay thế 特定技能. Hai chế độ mới được xây dựng với mối liên hệ về lộ trình đào tạo, kỹ năng và tiếp nhận lao động.

FAQ: Người lao động Việt Nam nên xem quy định mới nhất ở đâu?

Nên tham khảo trang chính thức của Cơ quan Quản lý xuất nhập cảnh Nhật Bản và trang hỗ trợ chương trình kỹ năng đặc định. Các thông tin về ngành nghề, kỳ thi, điều kiện tiếng Nhật và chuyển đổi tư cách lưu trú cần được kiểm tra theo thời điểm nộp hồ sơ.

6. Bài viết liên quan trên JPOONLINE và nguồn tham khảo

Liên kết nội bộ

Để tìm hiểu sâu hơn về hai tư cách lưu trú được hình thành sau khi luật có hiệu lực, người học có thể đọc bài Visa đặc định Nhật Bản và cơ hội dành cho lao động nước ngoài. Nội dung liên quan trực tiếp đến 特定技能, điều kiện làm việc và những lĩnh vực tiếp nhận nhân lực.

Nếu muốn tìm hiểu thêm những cơ hội và thách thức khi làm việc ở nước ngoài, hãy tham khảo bài Lao động tại Nhật Bản và Hàn Quốc: Cơ hội và thách thức cho người Việt.

Đối với người quan tâm đến việc tìm việc chuyên môn tại Nhật Bản, bài Cơ hội dành cho lập trình viên làm việc tại Nhật Bản cung cấp thêm góc nhìn về ngành công nghệ thông tin. Cần phân biệt tư cách lưu trú dành cho kỹ sư chuyên môn với tư cách 特定技能.

Nguồn tham khảo chính thức

• Cơ quan Quản lý xuất nhập cảnh Nhật Bản – Lịch sử sửa đổi Luật Quản lý xuất nhập cảnh.
• JITCO – Các mốc thông qua và thực thi luật năm 2018–2019.
• Immigration Services Agency – Đặc điểm của 特定技能1号 và 特定技能2号.
• Cơ quan Quản lý xuất nhập cảnh Nhật Bản – Chế độ 育成就労 và các quy định liên quan.
• OTIT – Thông tin chuẩn bị áp dụng chế độ 育成就労 từ năm 2027.
• Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản – Chính sách lao động nước ngoài.

Ghi chú của JPOONLINE: Bài viết giải thích sự kiện luật sửa đổi tháng 12/2018 và cập nhật các chế độ lao động đến ngày 09/11/2026. Nội dung học tiếng Nhật mang tính giáo dục, không thay thế tư vấn pháp lý hoặc hướng dẫn hồ sơ của cơ quan có thẩm quyền.