Đi bộ trên thang cuốn từng trở thành thói quen phổ biến tại nhiều nhà ga Nhật Bản, với một bên dành cho người đứng và một bên để người vội đi qua. Tuy nhiên, xét về an toàn, cách sử dụng được khuyến nghị là đứng yên, giữ tay vịn và không bước lên xuống khi thang đang vận hành.
Năm 2018, sinh viên Đại học Bunkyo Gakuin đã thực hiện một thử nghiệm thiết kế tại khu vực ga Meguro, Tokyo nhằm tìm cách khiến hành khách tự nhiên đứng yên trên cả hai bên của thang cuốn.
Bản tin tiếng Nhật có tiêu đề 「エスカレーターでは歩かないで」大学生がデザインを考える, nghĩa là “Đừng đi bộ trên thang cuốn – Sinh viên đại học nghĩ ra thiết kế khuyến khích sử dụng an toàn”.
✈️ Vietnam Airlines – Khám Phá Những Hành Trình Mới! 🌏 Đặt vé máy bay nội địa và quốc tế thuận tiện! 👉 Săn giá vé hấp dẫn – Đặt chuyến bay ngay!
1. Bản tin tiếng Nhật và bản dịch tiếng Việt
Thói quen chừa một bên thang cuốn
日本語:
エスカレーターでは、急いでいる人のために、片方をあけて乗る習慣が広まっています。
Dịch: Trên thang cuốn, thói quen đứng về một phía và để trống phía còn lại cho những người đang vội đã trở nên phổ biến.
しかし、転んだり落ちたりしないように、歩かないで止まって乗るのが安全で正しい乗り方です。
Dịch: Tuy nhiên, để tránh bị ngã hoặc rơi xuống, cách sử dụng an toàn là không đi bộ mà đứng yên trên thang cuốn.
Sinh viên Đại học Bunkyo Gakuin thực hiện thử nghiệm
このため、文京学院大学の学生たちが、安全な乗り方を知ってもらうためにデザインを考えました。
Dịch: Vì vậy, các sinh viên Đại học Bunkyo Gakuin đã nghĩ ra một thiết kế nhằm giúp mọi người hiểu cách sử dụng thang cuốn an toàn.
ＪＲの目黒駅のビルのエスカレーターに絵をかいて、このデザインが役に立つかどうか調べています。
Dịch: Họ đưa các hình minh họa lên thang cuốn tại khu vực tòa nhà ga Meguro của JR và kiểm tra xem thiết kế này có thực sự mang lại hiệu quả hay không.
Hai bộ dấu chân được vẽ trên mỗi bậc
人が立つ所には、２人が止まって乗るように、右と左に足の形がかいてあります。
Dịch: Ở vị trí dành cho người đứng, hình bàn chân được vẽ ở cả bên phải và bên trái nhằm khuyến khích hai người cùng đứng yên.
ほかの所には、歩いてはいけないという意味の絵もかいてあります。
Dịch: Một số vị trí khác có hình minh họa mang ý nghĩa “không được đi bộ”.
Phản ứng của người sử dụng
利用した人は「安心して乗ることができましたが、もう少しはっきりわかる色にしてほしいです」と言っていました。
Dịch: Một người sử dụng cho biết: “Tôi cảm thấy yên tâm hơn khi sử dụng, nhưng tôi muốn màu sắc rõ ràng và dễ nhận biết hơn một chút”.
「歩くな」とはっきりかいたほうがいいと言う人もいました。
Dịch: Cũng có người cho rằng nên viết thẳng “Đừng đi bộ” để thông điệp dễ hiểu hơn.
Thử nghiệm kéo dài đến cuối tháng 12
学生たちは、エスカレーターで歩く人が少なくなるかどうか１２月の終わりまで調べます。
Dịch: Các sinh viên tiếp tục theo dõi đến cuối tháng 12 để xem số người đi bộ trên thang cuốn có giảm hay không.
2. Thiết kế của sinh viên Nhật Bản có gì đặc biệt?
Không chỉ dùng biển cảnh báo bằng chữ
Điểm đáng chú ý của dự án là nhóm sinh viên không chỉ treo biển “không đi bộ”, mà sử dụng chính bề mặt thang cuốn để truyền tải thông điệp.
Hai bộ dấu chân được đặt song song trên bậc thang nhằm gợi ý trực quan rằng cả hai bên đều dành cho người đứng.
Ở mặt đứng giữa các bậc còn có ký hiệu thể hiện hành động đi bộ bị gạch chéo.
Thiết kế hướng đến thay đổi hành vi
Thói quen để trống một bên thang cuốn đã hình thành trong thời gian dài. Vì vậy, chỉ yêu cầu hành khách “không được đi bộ” chưa chắc đủ để thay đổi hành vi.
Thiết kế trực quan giúp người sử dụng nhận được thông tin ngay tại nơi họ chuẩn bị đặt chân lên thang.
Đây là ví dụ dễ hiểu về cách thiết kế có thể tác động đến hành vi mà không cần sử dụng những lời cảnh báo quá dài.
Người sử dụng cũng tham gia đánh giá
Dự án không dừng ở việc tạo hình minh họa. Nhóm sinh viên còn hỏi ý kiến người sử dụng để biết màu sắc, ký hiệu và câu chữ nào dễ hiểu hơn.
Một số người cảm thấy thiết kế giúp họ yên tâm, trong khi một số khác cho rằng thông điệp cần trực tiếp hơn.
Những phản hồi này được sử dụng để đánh giá liệu thiết kế có thể khiến số người đi bộ trên thang cuốn giảm xuống hay không.
🇯🇵 Du Lịch Nhật Bản – Khám Phá Xứ Sở Hoa Anh Đào! 🌸 Trải nghiệm Tokyo, Osaka, Kyoto và nhiều điểm đến hấp dẫn! 👉 Săn ưu đãi hấp dẫn – Đặt ngay hôm nay!
3. Vì sao Nhật Bản khuyến cáo không đi bộ trên thang cuốn?
Nguy cơ va chạm và té ngã
Việc đi hoặc chạy trên thang cuốn có thể khiến người sử dụng mất thăng bằng, va vào người đứng phía trước hoặc làm người khác bị ngã.
Rủi ro đặc biệt đáng chú ý với người cao tuổi, trẻ nhỏ, người bị thương hoặc người chỉ có thể sử dụng tay vịn ở một phía.
Thang cuốn được thiết kế với giả định người dùng đứng yên
Các cơ quan giao thông tại Nhật Bản hiện tiếp tục khuyến cáo người sử dụng không đi hoặc chạy trên thang cuốn. JR East cũng hướng dẫn hành khách đứng yên vì việc đi bộ có thể dẫn đến té ngã hoặc va chạm với người khác.
Từ chiến dịch tuyên truyền đến quy định địa phương
Sau bản tin năm 2018, việc khuyến khích đứng yên trên thang cuốn tiếp tục được mở rộng tại Nhật Bản.
Đáng chú ý, thành phố Nagoya áp dụng 名古屋市エスカレーターの安全な利用の促進に関する条例 từ ngày 1/10/2023.
Theo quy định này, người sử dụng phải đứng yên trên bậc thang, bất kể đứng bên trái hay bên phải. Quy định không kèm hình phạt, nhưng đặt nghĩa vụ sử dụng thang cuốn theo cách an toàn.
95% người dùng tại Nagoya đã đứng yên
Trong khảo sát được Nagoya tiến hành vào tháng 6–7/2025, tỷ lệ người sử dụng đứng yên trên thang cuốn đã tăng lên khoảng 95%.
Điều này cho thấy vấn đề mà nhóm sinh viên nghiên cứu năm 2018 vẫn tiếp tục được Nhật Bản xử lý bằng các chiến dịch truyền thông, thiết kế trực quan và cả quy định địa phương.
4. Từ vựng tiếng Nhật về thang cuốn và an toàn công cộng
| Tiếng Nhật | Cách đọc | Nghĩa tiếng Việt |
|---|---|---|
| エスカレーター | エスカレーター | Thang cuốn |
| 歩く | あるく | Đi bộ |
| 止まる | とまる | Dừng lại, đứng yên |
| 乗る | のる | Lên, đi bằng phương tiện |
| 乗り方 | のりかた | Cách sử dụng, cách đi |
| 片方 | かたほう | Một bên, một phía |
| 空ける | あける | Để trống |
| 習慣 | しゅうかん | Thói quen |
| 広まる | ひろまる | Lan rộng, trở nên phổ biến |
| 急ぐ | いそぐ | Vội, gấp |
| 転ぶ | ころぶ | Té, ngã |
| 落ちる | おちる | Rơi, ngã xuống |
| 安全 | あんぜん | An toàn |
| 正しい | ただしい | Đúng, chính xác |
| 大学生 | だいがくせい | Sinh viên đại học |
| デザイン | デザイン | Thiết kế |
| 足 | あし | Chân |
| 足形 | あしがた | Hình bàn chân |
| 意味 | いみ | Ý nghĩa |
| 利用する | りようする | Sử dụng |
| 安心 | あんしん | An tâm |
| 役に立つ | やくにたつ | Có ích |
| 調べる | しらべる | Điều tra, kiểm tra |
| 事故 | じこ | Tai nạn |
| 転倒 | てんとう | Té ngã |
| 接触 | せっしょく | Va chạm, tiếp xúc |
| 手すり | てすり | Tay vịn |
| 立ち止まる | たちどまる | Đứng lại |
| 利用者 | りようしゃ | Người sử dụng |
| 条例 | じょうれい | Quy định, pháp lệnh địa phương |
Phân biệt 安全 và 安心
安全（あんぜん） nói về trạng thái khách quan không có hoặc ít nguy hiểm.
エスカレーターを安全に利用します。
Dịch: Sử dụng thang cuốn một cách an toàn.
安心（あんしん） nói về cảm giác chủ quan yên tâm, không lo lắng.
安心してエスカレーターに乗ることができました。
Dịch: Tôi có thể sử dụng thang cuốn một cách yên tâm.
📱 Điện Thoại, Laptop & Phụ Kiện Công Nghệ 💻 Khám phá sản phẩm chính hãng, nhiều ưu đãi hấp dẫn! 👉 Săn giá tốt – Mua ngay hôm nay!
5. Phân tích 6 cấu trúc ngữ pháp quan trọng trong bản tin
Ngữ pháp 1: ～ために – Để, nhằm
Câu gốc: 急いでいる人のために、片方をあけて乗る。
Dịch: Để dành cho người đang vội, người ta để trống một phía.
ために có thể diễn tả mục đích hoặc lợi ích dành cho một người.
安全に利用するために、手すりにつかまってください。
Dịch: Để sử dụng an toàn, hãy giữ tay vịn.
Ngữ pháp 2: ～ないように – Để không…
Câu gốc: 転んだり落ちたりしないように
Dịch: Để không bị té hoặc rơi.
事故が起きないように注意してください。
Dịch: Hãy cẩn thận để tai nạn không xảy ra.
Ngữ pháp 3: ～てもらう – Nhờ, mong người khác làm
Câu gốc: 安全な乗り方を知ってもらうために
Dịch: Nhằm giúp/mong mọi người biết cách sử dụng an toàn.
利用者に立ち止まってもらいます。
Dịch: Mong người sử dụng đứng yên.
Ngữ pháp 4: ～かどうか – Có… hay không
Câu gốc: デザインが役に立つかどうか調べています。
Dịch: Họ đang kiểm tra xem thiết kế có hữu ích hay không.
歩く人が減ったかどうか調べます。
Dịch: Sẽ kiểm tra xem số người đi bộ có giảm hay không.
Người học có thể tham khảo thêm các ví dụ có かどうか trong Kanji Look and Learn – Bài 25 trên JPOONLINE.
Ngữ pháp 5: ～てはいけない – Không được làm
Câu gốc: 歩いてはいけない。
Dịch: Không được đi bộ.
Cấu trúc này diễn tả sự cấm đoán.
エスカレーターで走ってはいけません。
Dịch: Không được chạy trên thang cuốn.
Người mới học có thể xem thêm tổng hợp ngữ pháp N5, trong đó có mẫu ～てはいけません.
Ngữ pháp 6: ～たほうがいい – Nên làm
Câu gốc: 「歩くな」とはっきり書いたほうがいい。
Dịch: Nên viết rõ “Đừng đi bộ”.
手すりにつかまったほうがいいです。
Dịch: Bạn nên giữ tay vịn.
6. Luyện đọc hiểu và FAQ về cách sử dụng thang cuốn ở Nhật Bản
Câu hỏi 1
質問: なぜエスカレーターの片方をあける習慣がありますか。
答え: 急いでいる人が歩けるようにするためです。
Dịch: Vì sao có thói quen để trống một bên? – Để người đang vội có thể đi qua.
Câu hỏi 2
質問: 安全なエスカレーターの乗り方は何ですか。
答え: 歩かないで立ち止まって乗ることです。
Dịch: Cách sử dụng thang cuốn an toàn là gì? – Không đi bộ mà đứng yên.
Câu hỏi 3
質問: 学生たちはどこの大学ですか。
答え: 文京学院大学です。
Dịch: Các sinh viên thuộc trường nào? – Đại học Bunkyo Gakuin.
Câu hỏi 4
質問: エスカレーターにはどんなデザインがありましたか。
答え: 左右に足の形や、歩いてはいけないという意味の絵がありました。
Dịch: Trên thang cuốn có thiết kế gì? – Có hình bàn chân ở hai bên và hình thể hiện không được đi bộ.
Câu hỏi 5
質問: 学生たちは何を調べましたか。
答え: エスカレーターを歩く人が少なくなるかどうか調べました。
Dịch: Nhóm sinh viên nghiên cứu điều gì? – Xem số người đi bộ trên thang cuốn có giảm hay không.
Câu hỏi 6: Chọn đáp án đúng
質問: ニュースの内容として正しいものはどれですか。
- 学生はエスカレーターを速くするデザインを考えた。
- 学生は安全に立ち止まって乗ってもらうためのデザインを考えた。
- 学生はエスカレーターをなくす研究をした。
Đáp án đúng: 2.
Ở Nhật Bản có bắt buộc phải đứng yên trên mọi thang cuốn không?
Không có một quy định duy nhất áp dụng giống nhau cho toàn Nhật Bản. Tuy nhiên, các công ty đường sắt và chính quyền địa phương thường khuyến cáo hành khách đứng yên và không đi bộ.
Nagoya có quy định riêng về thang cuốn không?
Có. Từ ngày 1/10/2023, Nagoya yêu cầu người sử dụng đứng yên trên bậc thang bất kể ở bên trái hay bên phải. Quy định này không kèm hình phạt.
「エスカレーターでは歩かないで」 nghĩa là gì?
Câu này nghĩa là “Xin đừng đi bộ trên thang cuốn”.
片方をあける nghĩa là gì?
片方をあける（かたほうをあける） nghĩa là để trống một bên.
立ち止まる và 止まる khác nhau thế nào?
止まる nghĩa rộng là dừng lại. 立ち止まる nhấn mạnh một người đang di chuyển rồi dừng lại và đứng yên tại chỗ.
Bài đọc phù hợp với trình độ nào?
Nội dung gốc sử dụng nhiều cấu trúc cơ bản như ～ために, ～ないように, ～かどうか và ～てはいけない, phù hợp với người học khoảng N5–N3 tùy phần từ vựng mở rộng.
Tổng kết: Bản tin năm 2018 không chỉ là một bài học tiếng Nhật mà còn phản ánh nỗ lực thay đổi một thói quen giao thông đã tồn tại lâu tại Nhật Bản. Từ thử nghiệm bằng hình bàn chân của sinh viên đến những chiến dịch và quy định sau này, thông điệp chính vẫn là: エスカレーターでは歩かないで、立ち止まって利用しましょう。
Nguồn: NHK – Bản tin tháng 12/2018. Nội dung được JPOONLINE biên tập lại, dịch và bổ sung phần từ vựng – ngữ pháp phục vụ học tiếng Nhật.
